Stale narzędziowe - podstawy PDF Drukuj Email
Wpisany przez Administrator   
sobota, 11 grudnia 2010 17:30

Stale narzędziowe są stosowane do wytwarzania narzędzi, takich jak:  przedmioty służące do rozdzielania i rozdrabniania materiałów oraz nadawania kształtu przez obróbkę skrawaniem lub przeróbkę plastyczną. Ze stali narzędziowych wytwarza się także niektóre przyrządy służące do pomiaru używane w masowej produkcji, a także klucze i uchwyty  itp.

Wysoka jakość narzędzi jest podstawą każdej nowoczesnej produkcji, to poprawna konstrukcja narzędzi, odpowiedni wybór stali narzędziowej i właściwa obróbka cieplna. Ekonomicznie i technicznie uzasadniony dobór stali, uwzględniający warunki, w którym pracują narzędzia, jest możliwy na podstawie charakterystyk poszczególnych stali zawartych w kartach materiałowych, normach i katalogach.

W Polsce obowiązują ponad 50 rodzajów stali podzielonych na 4 grupy:

 

1.       narzędziowych węglowych, PN-84/H-85020,

  • płytko hartujące się: N7E, N8E, N9E, N10E, N11E, N12E, N13E
  • głęboko hartujące się: N5, N6, N7, N8, N9, N10, N11, N12, N13

2.       narzędziowych stopowych do pracy na zimno, PN-86/H-85023,

NV, NCV1, NC5, NW1, NMWV, NMV, NCMS, MC6, NC4, NWC, NW9, NC10, NC11, NC11LV, NCLV, NZ2, NZ3, NFW

3.       narzędziowych stopowych do pracy na gorąco, PN-86/H-85021,

WCL, WCLV, WNL, WNL1, WNLV, WNLB, WLV, WLK, WLB, WWS1, WWN1, WWV

4.       szybkotnących, PN-86/H-85022.

WCL, WCLV, WNL, WNL1, WNLV, WNLB, WLV, WLK, WLB, WWS1, WWN1, WWV

 

Oznaczenia:

Ν - na narzędzia do pracy na zimno,

W - na narzędzia do pracy na gorąco,

S - szybkotnącą.

Μ - mangan, (w stalach szybkotnących - Μ - molibden)

C - chrom, (w stalach szybkotnących o zawartości około 1,1% - C - węgiel)

S - krzem, Κ - kobalt,

Ν - nikiel, Β - bor,

L - molibden, Ρ - chrom + nikiel + wanad,

V - wanad, Z - krzem + chrom + wolfram.

W - wolfram,

 

Wszystkie stale narzędziowe są stalami wysokiej jakości, wyprodukowane nowoczesnymi metodami metalurgicznymi,  zapewniającymi zwiększenie jednorodności składu chemicznego i struktury stali oraz zminimalizowanie ilości gazów i zanieczyszczeń. Wymienione czynniki mają decydujący wpływ na użytkowe parametry stali.

Wlewki stali narzędziowych są poddawane głównie kuciu na gorąco, copowoduje optymalne rozdrobnienie struktury. Stale poddane plastycznej obróbce przechodzą następnie proces wyżarzania zmiękczającego. Sferoidyzacja w stalach stopowych trwa dłużej niż w stalach węglowych, albowiem dodatki stopowe cechują się mniejszą szybkość dyfuzji niż węgiel. Struktura sferoidytu zapewnia najmniejszą twardość materiału, 220-180 HB dla stali węglowych a 270-230 HB dla wysokostopowych, najbardziej korzystną  podatność na odkształcenia plastyczne oraz wysoką obrabialność.

Poprawiony: czwartek, 10 marca 2011 12:21